یکی از مشکلات پیش رو در قرن حاضر و آینده، تغییر اقلیم می باشد که بخش کشاورزی در حین متأثر شدن از تغییرات اقلیم، بر آن نیز اثر می گذارد. کشاورزی اقلیم هوشمند، رهیافتی است که به دنبال تعدیل اثرات متقابل کشاورزی و پدیده تغییر اقلیم می باشد. از طرفی اقدامات کشاورزی اقلیم هوشمند برای کمک به کشاورزان برای ارتقای بهره وری و همچنین افزایش میزان سازگاری با تغییرات اقلیمی و کاهش انتشار گازهای گلخانه ای معرفی شده اند. لذا هدف از انجام این پژوهش میزان پذیرش کشاورزان شهرستان بهبهان، در بکارگیری این اقدامات است. در راستای دستیابی به این هدف، از روش توصیفی- همبستگی و علّی رابطه ای و ابزار پرسشنامه استفاده شده است که روایی آن به تأیید کارشناسان جهاد کشاورزی شهرستان بهبهان، اعضای هیأت علمی گروه ترویج و آموزش کشاورزی و مدیریت منابع آب دانشگاه تربیت مدرس رسید. جهت تعیین پایایی این ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ  (0/85 ≥ α ≥ 0/70) محاسبه گردید. جامعه آماری مورد مطالعه را کشاورزان ساکن در حوضه آبخیز مارون در شهرستان بهبهان تشکیل دادند که به طور مداوم در معرض پدیده تغییر اقلیم قرار دارند (51838N=). تعداد اعضای نمونه تحقیق با استفاده از جدول کرجسی و مورگان 177 نفر تعیین شد که به روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شده و به سوالات تحقیق پاسخ دادند. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار  SPSSنسخه 26 استفاده شد. یافته های توصیفی این تحقیق نشان داد که اکثریت پاسخگویان مرد بودند، میانگین سن آن ها 38/34 سال بود، بیش تر پاسخگویان تحصیلات بالای دیپلم داشتند. اکثریت پاسخگویان تنها به شغل کشاورزی اشتغال داشتند و اکثریت آنان از مراکز خدمات جهاد کشاورزی مشاوره دریافت می نمودند. سه متغیر تصمیم به استفاده از فناوری با ضریب 0/648، برداشت ذهنی از سودمندی با ضریب 0/355 و برداشت ذهنی از سهولت با ضریب 0/328 به ترتیب دارای بیش ترین اثر علی کل بر روی استفاده از فناوری های کشاورزی اقلیم هوشمند بودند.

پذیرش کم فناوری های کشاورزی اقلیم هوشمند توسط کشاورزان در مناطق درحال توسعه که معیشت کشاورزی در آن ها توسط بلایای مرتبط با اقلیم نظیر خشکسالی تهدید می شود، همچنان یک معمای نگران کننده است. الگوهای پذیرش با شایستگی های کشاورزی اقلیم هوشمند در امنیت غذایی و تاب آوری اقلیمی متناسب نیست و توجه به ویژگی های اجتماعی- روان شناختی در رابطه با الگوهای رفتاری و نگرشی در پذیرش کشاورزی اقلیم هوشمند کمیاب است. بر همین اساس، هدف پژوهش حاضر بررسی پذیرش کشاورزی اقلیم هوشمند در دشت سیستان با استفاده از مدل توسعه یافته پذیرش فناوری بود. این مطالعه در بین کشاورزان دشت سیستان (6000N = ) در استان سیستان و بلوچستان انجام شد. نمونه با استفاده از نمونه گیری طبقه ای تصادفی با انتساب متناسب، 361 کشاورز تعیین گردید. نتایج آشکار کرد که متغیرهای درک سودمندی، سهولت درک شده، هنجارهای ذهنی و نگرش کشاورزان تأثیر معنی داری بر قصد آن ها برای به کارگیری اقدامات کشاورزی اقلیم هوشمند داشت. همچنین، هنجارهای ذهنی و نگرش کشاورزان نسبت به کشاورزی اقلیم هوشمند تأثیر مثبت و معنی داری بر درک سودمندی و سهولت درک شده داشتند. این نشان دهنده نقش حیاتی تأثیرات اجتماعی در شکل دهی نگرش ها و رفتار برای پذیرش اقدامات کشاورزی اقلیم هوشمند توسط کشاورزان است و می تواند در آموزش کشاورزان در مورد تغییرات اقلیمی مفید باشد.

تغییر اقلیم یکی از بزرگترین چالش­های پیش­روی بشر در قرن حاضر است که ادامه آن تهدید بزرگی برای آینده بشری و محیط زیست خواهد بود. کشاورزی به علت وابستگی زیاد به شرایط اقلیمی، بیش از سایر بخش­ها در معرض خطرهای تغییرات اقلیمی قرار دارد و از آن­جا که کشورهای در حال توسعه به شدت به کشاورزی وابسته­اند، تأثیر تغییراقلیم بر تولیدات این کشورها مخاطرات جدی را به همراه خواهد داشت. بهبود امنیت غذایی همزمان با کنترل تغییر اقلیم و حفظ اکوسیستم­های حیاتی، نیازمند گذار به سوی سامانه­های پربازده­تر تولید محصولات کشاورزی می­باشد که نهاده­ها را به شکلی کاراتر مصرف کنند، نوسان کمی دارند، دارای پایداری بیشتری در تولیدات هستند و در مقابل تغییرات ناگهانی و بلندمدت اقلیم انعطاف بیشتری از خود نشان ­دهند. سازمان خواروبار جهانی الگویی را موسوم به کشاورزی اقلیم هوشمند به عنوان یک نظام کشاورزی تاب­آور و مولد جهت مدیریت بهتر منابع در شرایط تغییر اقلیم معرفی کرده است. این الگو سه اصل ایجاد ظرفیت تاب­آوری و سازگاری با شرایط تغییر اقلیم، افزایش پایدار بهره­وری و درآمد در بخش کشاورزی و کاهش یا حذف انتشار گازهای گلخانه­ای در صورت امکان را مدنظر قرار می­دهد. هدف از این پژوهش شناسایی و استخراج روابط متقابل (تاثیرگذار یا تاثیرپذیر، روابط علی و معلولی) مولفه­های کشاورزی اقلیم هوشمند و میزان تعامل آن­ها با این نظام کشاورزی است. پژوهش از نوع کاربردی و روش پژوهش از نوع توصیفی- پیمایشی بود. جامعه آماری پژوهش خبرگان و اساتید توسعه کشاورزی، ترویج و آموزش کشاورزی، اقلیم و خاکشناسی دانشگاه تهران بودند که 15 نفر از آن­ها از طریق نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه می­باشد که روایی (ظاهری و محتوایی) آن بر اساس نظر اساتید دانشگاه تهران تأیید گردید. در این تحقیق برای تجزیه و تحلیل داده­ها از نرم­افزار Excel و تکنیک دیمتل استفاده گردیده است. روش دیمتل از روش­های تصمیم­گیری چند معیاره بر اساس مقایسه­های زوجی است. از یافته­های این تحقیق، دو مدل روابط کلی بین مولفه­ها و مدل روابط بین زیرمولفه­ها استخراج گردید. با توجه به نتایج تحقیق اثرگذارترین متغیر در بین مولفه­های اصلی کشاورزی اقلیم هوشمند، افزایش سازگاری با شدت اثر 34/0 و اثرپذیرترین متغیر، پایداری درآمد با شدت اثر 44/0- می­باشد و همچنین کشاورزی اقلیم هوشمند با ضریب 18/11 بیشترین تعامل (هم اثر می­گذارد و هم اثر می­پذیرد) و پایداری درآمد با ضریب 63/8 کمترین تعامل را با سایر مولفه­ها و خود نظام کشاورزی دارد. نتایج حاکی از این است که در بین زیرمولفه­های اصلی کشاورزی اقلیم هوشمند اثرگذارترین متغیر، بهبود مدیریت آب با شدت اثر 59/0 و اثرپذیرترین متغیر، حفظ کاربری اراضی با شدت اثر 53/0- می­باشد و از لحاظ تعامل، کشاورزی اقلیم هوشمند با ضریب 14/3 بیشترین و بیمه محصولات کشاورزی با ضریب 55/0 کمترین تعامل را با سایر زیرمولفه­ها و خود نظام کشاورزی دارد. در انتها با توجه به نتایج و یافته‏های حاصل از تحقیق، پیشنهادهای لازم در قالب سه بخش افزایش سازگاری، پایداری درآمد و کاهش گاز گلخانه­ای بیان شده است.

سیستم های نوین آبیاری به عنوان یک راهبرد انطباقی برای مدیریت اثرات تغییر اقلیم و بهبود امنیت آب در نظر گرفته می شود. استفاده از چنین سیستم هایی علاوه بر صرفه جویی در مصرف آب، چالش هایی را در زمینه افزایش مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای ایجاد کرده است. اگرچه برخی از مطالعات اخیر تحلیل های ارزنده ای از رابطه بین آب و انرژی در سیستم های آبیاری کشاورزی ارائه کرده اند، اما توجه همزمان به بهره وری، سازگاری و کاهش اثرات مخرب محیط زیستی در بهینه سازی الگوی کشت یک سیستم کشاورزی به عنوان یک ضرورت اساسی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. کشاورزی اقلیم-هوشمند به عنوان یک مفهوم برنامه ای قوی که به این سه هدف می پردازد، پتانسیل یک راه حل برد سه جانبه را ایجاد کرده است. این مطالعه با توسعه یک مدل یکپارچه اقتصادی-هیدرولوژیکی-محیط زیستی به نام WECSAM در سطح حوضه، متشکل از یک مدل هیدرولوژیکی به نامWEAP و یک مدل بهینه سازی چند-هدفه و ترکیب آن با مفاهیم ردپای آب، ردپای انرژی و انتشار گازهای گلخانه ای در چارچوب کشاورزی اقلیم-هوشمند، در جهت پر کردن این خلأ است. این مدل برای منطقه شمالی حوضه آبریز بختگان به نام شبکه آبیاری درودزن اجرا شد. نتایج مدل WECSAM نشان داد که با بهینه سازی همزمان اهداف متناقض حداکثرسازی سود اقتصادی و حداقل سازی ردپای آب، ردپای انرژی و انتشار دی اکسید کربن، در مقایسه با مدل تک-هدفه حداکثرسازی سود، باعث کاهش 2/8 درصد ردپای آب، کاهش 2/21 درصد ردپای انرژی، کاهش 9/6 درصد انتشار انتشار دی اکسید کربن و کاهش 4/7 درصد سود اقتصادی می شود. سهم سیستم قطره ای در آبیاری الگوی کشت آب-هوشمند، انرژی-هوشمند و اقلیم-هوشمند 5/54 درصد و برای سیستم بارانی نیمه متحرک 2/26 درصد است، در حالی که سیستم بارانی کلاسیک ثابت کمتر از یک درصد از آبیاری الگوی کشت بهینه را به خود اختصاص می دهد. متن کامل این مقاله به زبان انگلیسی می باشد. لطفا برای مشاهده متن کامل مقاله به بخش انگلیسی مراجعه فرمایید.لطفا برای مشاهده متن کامل این مقاله اینجا را کلیک کنید.

1تغییر اقلیم در ایران باعث کاهش بارندگی، افزایش درجه حرارت و خشکسالی ­های مستمر گردیده است. تولید کشاورزی در ایران متاثر از تغییر اقلیم با کاهش میزان تولید محصولاتی مانند گندم مواجه شده است. با توجه به سیاست دولت در خودکفایی تولید گندم و ایجاد امنیت غذایی پایدار استفاده از فناوری­ های کشاورزی اقلیم هوشمند برای مقابله با اثرات تغییر اقلیم ضرورت دارد. هدف این مطالعه طراحی الگوی رفتاری بکارگیری فناوری­ های کشاورزی اقلیم هوشمند با تاکید روی انگیزه می­ باشد. روش این پژوهش کمی، از نظر هدف کاربردی و داده­ های تحقیق از طریق پرسشنامه جمع آوری گردیده است. برای آزمون مدل و فرضیه ­ها از مدل­سازی معادلات ساختاری بیزی استفاده شد. جامعه آماری این پژوهش 800 گندمکار شهرستان نظرآباد استان البرز می­ باشد. حجم نمونه از طریق فرمول کوکران 260 نفر و روش نمونه­ گیری تصادفی از نوع طبقه­ ای با انتساب متناسب تعیین شد. نتایج نشان داد هنجارهای شخصی(0/453)، هنجارهای ذهنی(0/221) و کنترل رفتاری درک شده(0/185) بترتیب موثرترین متغیرها بر قصد بکارگیری فناوری­ های کشاورزی اقلیم هوشمند می ­باشند. گویه استفاده از کشاورزی حفاظتی در سال آینده در قصد بکارگیری فناوری ­های کشاورزی اقلیم هوشمند، گویه استفاده از این فناوری ها بدلیل تاثیر افراد فامیل در هنجارهای ذهنی، گویه احساس بهتر و موثرتر بودن در استفاده از این فناوری ها در هنجارهای شخصی و گویه دسترسی به آموزشهای مربوط به فناوری های کشاورزی اقلیم هوشمند در کنترل رفتاری درک شده،  بیشترین تاثیر را روی رفتار بکارگیری فناوری­ های کشاورزی اقلیم هوشمند دارند.

کشاورزان اصلی ترین عامل در مدیریت مصرف آب کشاورزی تلقی می شوند. نظریات رفتاری، علل بهره برداری نامناسب از آب کشاورزی را در رفتار کشاورزان جستجو می کنند و بیان می دارند نیّت انسان نسبت به مصرف آب تعیین کننده رفتار اوست. لذا در تحقیق حاضر، مدل یابی رفتار کشاورزان در مدیریت بهینه مصرف آب کشاورزی مبتنی برکشاورزی اقلیم هوشمند با استفاده از نظریه رفتار برنامه ریزی شده، به عنوان هدف در نظر گرفته شد. روش تحقیق، پیمایشی است. جامعه آماری 233 نفر از گلخانه داران شهرستان پاکدشت بودند که از طریق فرمول کوکران 15 نفر بعنوان حجم نمونه انتخاب شدند. در مرحله میدانی از پرسشنامه بعنوان ابزار اصلی تحقیق استفاده شد. روایی صوری و محتوایی و نیز پایایی ابزار تحقیق مورد تائید قرار گرفتند. نتایج حاصل از رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری، بیانگر این بود که هنجارهای انتزاعی، تأثیر معنی داری بر نیّات رفتاری دارند. در واقع هنجارهای ذهنی بعنوان متغیر زمینه ای، یکی از عوامل تعیین کننده نیّت و قصد افراد برای مدیریت بهینه مصرف آب کشاورزی است. لذا به منظور افزایش نیّت افراد برای مدیریت بهینه مصرف آب کشاورزی، درک هنجارهای انتزاعی و ذهنی افراد بسیار مهم است. همچنین نتایج نشان دادند که نیّت، بر رفتار مدیریت بهینه مصرف آب کشاورزی تأثیر معنی داری دارد. نیّت بعنوان یک متغیر میانجی، خود تحت تأثیر سه متغیر نگرش، هنجارهای انتزاعی و کنترل رفتاری درک شده است. در واقع نیّت بعنوان آمادگی فرد برای انجام رفتار خاص تلقی می شود. چنانچه نیّت فرد در سطحی بالا باشد و شخص نیز قادر به انجام آن باشد، آن گاه رفتار بروز پیدا خواهد کرد. بنابراین می توان اظهار نمود نیّت و قصد افراد به عنوان مهمترین عامل تعیین کننده رفتار مدیریت بهینه مصرف آب کشاورزی تلقی می شود.

در سال های اخیر، تغییر اقلیم منجر به کاهش تولید و نیز درآمد محصول های کشاورزی شده است. کشاورزان در ایران نیز در برابر رویدادهای اقلیمی مانند خشکسالی و کاهش منبع های آب بسیار آسیب پذیر هستند. به رغم افزایش آسیب پذیری و تنگدست شدن کشاورزان در نتیجه گسترش تغییر پذیری های اقلیمی، استراتژی های هوشمند به اقلیم به اندازه کافی توسط کشاورزان ایرانی عملیاتی نشده است. در این راستا، در این پژوهش عامل های مؤثر بر اتخاذ راهبردهای هوشمند به اقلیم در استان فارس ارزیابی شد. داده ها از طریق پرسشنامه از 443 کشاورز طی سال های 1399و 1398 در منطقه رامجرد در استان فارس گرد آوری شد. بر این مبنا، راهبرد های اتخاذ شده هوشمند به اقلیم در سه گروه راهبرد های مدیریت مواد مغذی و آب، راهبرد های حفظ و تقویت باروری خاک و ترکیب این دو راهبرد تقسیم بندی و مدل لاجیت چندگزینه ای برای بررسی عامل های موثر بر پذیرش این راهبرد ها برآورد شد. نتایج نشان داد که ویژگی های روان شناختی مانند اعتقاد به وجود تغییرپذیری های اقلیمی و درک خطرات آن بر مشارکت کشاورزان در راهبرد های هوشمند به اقلیم تأثیر مثبت و معنی دار دارند. در رابطه با متغیرهای سرمایه اجتماعی، متغیر اعتماد به مردم تأثیر منفی و معناداری بر مشارکت کشاورزان در راهبرد های سازگاری دارد. همچنین، متغیر مشارکت اعضای خانواده در فعالیت های اجتماعی تأثیر مثبت و معناداری بر احتمال اتخاذ هر سه نوع راهبرد های هوشمند به اقلیم داشت. از سویی، کشاورزان جوانتر با دسترسی بیشتر به اعتبارات و مشارکت بالاتر در گروه های اجتماعی و همچنین آگاهی بیشتر و درک بالاتر خطر نسبت به تغییر پذیری های اقلیمی گرایش بیشتری به اتخاذ راهبرد های هوشمند به اقلیم دارند. کشتزارهای بزرگ تر و درآمد بیشتر کشتزارها تضمین کننده مشارکت کشاورزان در اتخاذ راهبردهای کشاورزی هوشمند به اقلیم در منطقه است.

هدف از تحقیق حاضر تحلیل محتوای کتاب های دانش فنی پایة امور باغی، امور زراعی و امور دامی دورة دوم متوسطه از منظر کشاورزی اقلیم هوشمند است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و به شیوة توصیفی و از نوع تحلیل محتواست. برای انجام تحلیل محتوا و تعیین مقوله های فعال و غیرفعال از فن ویلیام رومی استفاده شده و پردازش نتایج و اطلاعات نیز به روش آنتروپی شانون صورت گرفته است. جامعة آماری تحقیق، محتوای کتاب های دانش فنی پایة امور باغی، امور دامی و امور زراعی چاپ 1401 دورة دوم متوسطه است که تمام محتوای متون، پرسش ها و تصویرهای کتاب به صورت سرشماری بررسی شدند. ابزار جمع آوری داده ها، فرم فیش برداری و نیز چک لیست (بازبینه) تحلیل محتوای کتاب بر مبنای جدول های ثبت اطلاعات ویلیام رومی و آنتروپی شانون بود. یافته های تحقیق نشان داد، ضریب درگیری دانش آموزان با متن کتاب های دانش فنی پایة امور باغی 3/0، دانش فنی پایة امور دامی 7/0 و دانش فنی پایة امور زراعی 3/0 بود. ضریب درگیری دانش آموزان با تصویرها و پرسش های کتاب های دانش فنی پایة امور باغی (3/0)، دانش فنی پایة امور دامی (5/0) و دانش فنی پایة امور زراعی (3/0) به دست آمد. بنابراین، از نظر ویلیام رومی، از لحاظ متن، تصویر و پرسش های کتاب، فقط کتاب دانش فنی پایة امور دامی فعال است. در نهایت نتایج بررسی ها نشان داد، در کتاب های مورد مطالعه، در متن، تصویرها و پرسش ها، بار اطلاعاتی و ضریب اهمیت مقوله های غیرفعال بیشتر از مقوله های فعال است.

امروزه با افزایش جمعیت جهان و نیاز به تأمین غذا از یک طرف و کمبود آب، انرژی و زمین های قابل کشت از طرف دیگر، کشاورزی سنتی دیگر پاسخگوی نیاز غذایی جمعیت جهان نیست از این رو کشاورزی هوشمند بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. اینترنت اشیاء یک فناوری نوین است که قادر به ارائه راه حل های بسیاری برای مدرنیزاسیون کشاورزی می باشد. فناوری اینترنت اشیاء اطلاعات قابل اطمینانی در مورد بذری که باید کشت شود، میزان بذر، بهترین زمان کاشت و برداشت و همچنین پیش بینی میزان محصولی که برداشت می شود به کشاورز ارائه می دهد. در این مقاله، با مطالعه تحقیقات و پژوهش های انجام شده از طریق جمع آوری داده ها با روش کتابخانه ای و مطالعه منابع علمی در زمینه فناوری اینترنت اشیاء و همچنین زیرساخت های لازم جهت استقرار و نیز پتانسیل و ظرفیت های این فناوری در حوزه کشاورزی پرداخته شده است. در پژوهش حاضر به مرور مزایای بکارگیری اینترنت اشیاء در بخش کشاورزی هوشمند از جمله افزایش عملکرد محصول ناشی از برنامه ریزی مناسب زمان کاشت بذر، برداشت محصول، بهینه سازی مصرف آب پرداخته شده است. همچنین برنامه ریزی جهت به کارگیری روش های مناسب آبیاری با توجه به میزان آب مورد نیاز هر گیاه و هر منطقه آب و هوایی، شناسایی به هنگام آفات و بیماری های گیاهی و اعلام هشدارهای لازم به کشاورز جهت تصمیم گیری و انجام اقدامات لازم برای دفع آفات با بهره مندی از اطلاعات دریافتی از حسگرهای مستقر در مزرعه از دیگر مزایایی است که در این پژوهش به آن پرداخته شده است.